Szpik kostny można obrazowo przedstawić jako fabrykę krwi. To w szpiku powstają krwinki czerwone (erytrocyty; transportują tlen do wszystkich komórek), krwinki białe (leukocyty; odpowiadają za naszą odporność) oraz płytki krwi (trombocyty; uczestniczą w procesie krzepnięcia krwi, czyli np. gojeniu się ran).

U zdrowych, dorosłych osób szpik produkowany jest w komórkach kości żeber, mostka, bioder, czaszki i kręgów. U dzieci szpik wytwarzają wszystkie kości.

Dawca szpiku to zdrowa osoba w wieku 18-50 lat. Aby zostać dawcą, trzeba przejść badania, które wyglądają tak samo jak oddawanie krwi (mogą być wykonane np. w jednym z 16 Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa znajdujących się w miastach wojewódzkich). Jeśli wszystko będzie w porządku, chętny wypełnia deklarację wstąpienia do jednego z banków szpiku. Następnie umieszcza się go w globalnej bazie danych.

Obecnie szpik (a właściwie komórki krwiotwórcze) pobiera się z krwi obwodowej podczas zabiegu zwanego aferezą. Przeprowadza się ją w specjalistycznym ośrodku przy użyciu separatora komórkowego. Narkoza ogólna nie jest wymagana.

Kiedyś komórki te pozyskiwano z kości biodrowej poprzez wielokrotne nakłucia. Dzisiaj ten sposób jest rzadko praktykowany, choć możliwy do przeprowadzenia na życzenie dawcy. Zabieg trwa 45-90 minut, podczas którego od dawcy pobiera się nawet do 1,5 litra płynu.